Vaak gunstig — zeker voor beleggers en crypto-bezitters
Werkelijk rendement 2022 berekenen
2022 was een slecht beursjaar: aandelen daalden en crypto kelderde. Toch rekende de Belastingdienst voor box 3 met een fictief rendement van 5,53% op beleggingen. Wie in werkelijkheid verlies leed, betaalde daardoor te veel — en kan dat terugvragen met de Opgaaf Werkelijk Rendement.
Door Hussain Hussain, Fiscalist
Bijgewerkt 13 juni 2026 · rekenhulp, geen advies
§ 1
Box 3-cijfers 2022
De forfaits en het tarief voor 2022, zoals gebruikt in de berekening. Elk getal is geverifieerd tegen de officiële bron.
- Box 3-tarief
- 31%
- Forfait spaargeld
- 0,00%
- Forfait beleggingen e.a.
- 5,53%
- Forfait schulden
- 2,28%
- Heffingvrij vermogen p.p.
- € 50.650
§ 2
Waarom 2022 vaak geld oplevert
Het forfait nam winst aan die er niet was
Voor overige bezittingen (beleggingen, crypto, een tweede woning) ging box 3 in 2022 uit van 5,53% rendement. De AEX sloot het jaar echter ruim 13% lager en veel cryptomunten verloren meer dan de helft van hun waarde. Het verschil tussen die aangenomen winst en uw werkelijke verlies is precies wat u kunt terugvragen.
Ook niet-verkocht verlies telt mee
U hoeft niets te hebben verkocht. De waardedaling van uw portefeuille tussen 1 januari en 31 december 2022 telt volledig mee als (negatief) werkelijk rendement. Dat de Hoge Raad ook ongerealiseerde waardeveranderingen meetelt, is voor 2022 juist gunstig.
Spaarders meestal niet
Voor banktegoeden gold over 2022 een definitief forfait van 0,00%. Had u uitsluitend spaargeld, dan is uw forfaitaire voordeel daarover nihil en valt er weinig terug te halen — tenzij u dat spaargeld combineerde met beleggingen, crypto of vastgoed.
§ 3 · Rekenvoorbeeld
Een belegger met een portefeuille van €200.000 die in 2022 daalde naar €170.000 en €3.000 dividend ontving. Geen aanslagbedrag ingevuld, dus het forfait wordt geschat.
| Waarde beleggingen 1 januari 2022 | € 200.000 |
| Waarde beleggingen 31 december 2022 | € 170.000 |
| Ontvangen dividend | € 3.000 |
| Werkelijk rendement (3.000 − 30.000) | − € 27.000 |
| Fictief voordeel volgens forfait (5,53%) | € 8.259 |
| Betaalde box 3-belasting (31%) | € 2.560 |
| Indicatieve teruggaaf | ± € 2.560 |
Omdat het werkelijke rendement (een verlies) ver onder het fictieve voordeel ligt, daalt het box 3-inkomen naar nihil. U krijgt de betaalde box 3-belasting terug — niet méér: een verlies levert geen extra teruggaaf op. Het exacte bedrag hangt af van uw aanslag en uw totale vermogen.
§ 4
Per vermogenscategorie in 2022
- — Beleggingen
- Aandelen, obligaties en fondsen daalden in 2022 breed. Uw werkelijke rendement is het ontvangen dividend plus de waardeverandering over het jaar, gecorrigeerd voor aan- en verkopen. Bij een dalende koers is dat vaak negatief.
- — Crypto
- De cryptomarkt verloor in 2022 het grootste deel van zijn waarde. Wie begin 2022 instapte en bleef zitten, had bijna altijd een fors negatief werkelijk rendement — een sterke zaak voor de tegenbewijsregeling.
- — Verhuurde of tweede woning
- Bij vastgoed telt de WOZ-mutatie (de WOZ-waarde van 2023 minus die van 2022) plus de ontvangen huur. Bij een verhuurde woning past u eerst de leegwaarderatio toe. Steeg de WOZ hard, dan kan het forfait juist gunstiger uitvallen — narekenen loont.
§ 5
Vragen over 2022
- Kan ik over 2022 nog werkelijk rendement doorgeven?
- Ja. Voor de jaren 2021 tot en met 2024 kunt u uw werkelijke rendement doorgeven met de Opgaaf Werkelijk Rendement, zolang u binnen de termijn blijft. De fatale termijn voor dienstverleners is 1 oktober 2026.
- Tellen ongerealiseerde verliezen in 2022 mee?
- Ja. Volgens de Hoge Raad telt ook de niet-gerealiseerde waardedaling van uw beleggingen, crypto en vastgoed mee in het werkelijke rendement van 2022. U hoeft dus niet verkocht te hebben.
- Ik had in 2022 alleen spaargeld — heeft het zin?
- Meestal niet. Het forfait voor banktegoeden was over 2022 definitief 0,00%, waardoor uw forfaitaire voordeel daarover nihil is. Combineerde u spaargeld met beleggingen of vastgoed, dan kan het wél lonen.
- Hoeveel box 3-belasting krijg ik over 2022 terug?
- Hooguit de box 3-belasting die u over dat jaar betaalde. Een negatief werkelijk rendement zet uw box 3-inkomen op nihil; een verlies levert geen extra teruggaaf op. Met de gratis check ziet u direct óf indienen loont.